Świadomość życia i przeżywania

przez Patrycja

Trzeźwy obserwator, który niejednokrotnie jest pijany

Jerzy Pilch to postać, która na zawsze pozostanie synonimem sprzeczności. Z jednej strony otwarcie pisze o kryzysach egzystencjalnych i zawodach inteligenta polskiego, z drugiej nie chce kategoryzować ludzi ze względu na pochodzenie i wykształcenie. Swoje wywody bardzo celnie punktuje, ironizuje, a jego riposty, co do zachowań i przywar, delikatnie rzecz ujmując, są chłodne i bezczelne. Ten sam autor z troską pochyla się nad zagubionym bohaterem, otacza zrozumieniem i wierzy, że uda mu się jeszcze odbić od dna. Pilch, który marzył o rozdzieleniu ciała i umysłu, kiedy to pierwsze zaczynało przeszkadzać mu w pracy. Ten, który ponad wszystko cenił sobie realizm i codzienność, zamykając je jednocześnie w gombrowiczowskiej atmosferze snu i absurdu.

Autor od początku, nie licząc epizodu z krytyką literacką, był związany z eseistyką i pisał felietony. Wyważone, w punkt, na długo pozostawiające w refleksji. Jego reżim pisarski był godny pozazdroszczenia, co tydzień, przez prawie trzy dekady, dostarczał do różnych pism swoje prace. I chociaż czasami zdarzało się, że nie miał na to siły, to właśnie w tym osłabieniu pojawiała się szansa – pisał zawsze o sobie, więc o nieuchronnym poddawaniu się własnego ciała, starości i bezużyteczności z tym związanej pisał częściej. Pilch całe życie dokonywał pisarskiej autoprezentacji, zmieniając tylko bohaterów i ich uwarunkowania. Szczerze pisał o uzależnieniu, potrzebie buntu i pogardzie do rutyny.

“Wyznania twórcy pokątnej literatury erotycznej”

Jego przygoda z powieścią zaczęła się od rozliczenia z wiarą i pruderią życia. Chociaż aż osiem razy był nominowany do Literackiej Nagrody Nike, otrzymał ją dopiero za “Pod Mocnym Aniołem”, w której rozprawia się z zagadnieniem uzależnienia od alkoholu, w którym może przejrzeć się cała Polska. Proza Pilcha posiada niewiarygodną uniwersalność i ponadczasowość. Zabierając się do eksploracji jego twórczości możemy zacząć od dowolnej pozycji, chociaż układ chronologiczny pozwala nam na zaobserwowanie większej ilości przeszkód, z którymi musi się zmagać.

Aż dwie publikacje doczekały się ekranizacji – wspomniane “Pod Mocnym Aniołem” oraz “Spis cudzołożnic”. Do nominowanych do Nagrody Nike książek należą (poza zwycięską publikacją): “Tezy o głupocie, piciu i umieraniu”, “Bezpowrotnie utracona leworęczność”, “Miasto utrapienia”, “Moje pierwsze samobójstwo”, “Pociąg do życia wiecznego”, “Marsz Polonia” i “Wiele demonów”. W każdej z nich kłóci się dwóch narratorów: Pilch z dzieciństwa i Pilch zniesmaczony starością.

Ludzie zdjęcie utworzone przez freepik - pl.freepik.com